Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì khi bỏ thuế khoán từ 1/1/2026

Ví dụ giả định: Chị Lan bán tạp hóa ở chợ huyện, mỗi tháng trước đây chỉ cần nhớ một khoản thuế khoán đã ấn định sẵn. Từ đầu năm 2026, cách làm đó không còn nữa, và chị bắt đầu lo vì không biết mình phải ghi chép gì, kê khai ra sao. Việc bỏ thuế khoán không có nghĩa là mọi hộ kinh doanh đều phải làm kế toán như doanh nghiệp lớn, nhưng nó có nghĩa là bạn phải tự theo dõi doanh thu và chứng từ của mình có hệ thống hơn.

Bài này là thông tin tham khảo, không thay cho tư vấn của cơ quan thuế hay kế toán. Căn cứ chính là Nghị quyết 198/2025/QH15, khoản 6 Điều 10, cùng các văn bản hướng dẫn hiện hành. Nghị quyết 198/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 17/5/2025 và còn hiệu lực (đã xem tháng 10/2026). Những con số về ngưỡng doanh thu hay tỷ lệ thuế không được ghi trong bài này, vì các nguồn tin đang ghi khác nhau.

Tóm tắt nhanh:

• Từ 1/1/2026, hộ kinh doanh không còn nộp thuế theo phương pháp khoán, mà nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế.
• Việc cần làm trước tiên không phải mua phần mềm đắt tiền, mà là ghi đủ doanh thu, tách tiền kinh doanh khỏi tiền cá nhân và giữ chứng từ.
• Bạn cần theo dõi doanh thu theo tháng, không để đến cuối năm mới cộng dồn một lần.
• Khi có điểm chưa rõ, tra cứu văn bản gốc và hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc kế toán, đừng nghe theo một bài viết duy nhất.

Bài này dành cho chủ hộ kinh doanh nhỏ đang lo từ năm 2026 mình phải làm gì khác, nhất là những hộ trước đây chỉ nộp thuế khoán và ít ghi chép.

Cách tính và nộp thuế thay đổi ra sao khi bỏ thuế khoán?

Thuế khoán trước đây là cách cơ quan thuế ấn định một mức doanh thu và mức thuế cho hộ kinh doanh trong một kỳ, dựa trên quy mô và ngành nghề. Bạn nộp theo mức đã ấn định đó, dù tháng này bán nhiều hay bán ít hơn một chút. Cách này đơn giản cho người nộp, nhưng nó không phản ánh sát doanh thu thực tế từng tháng.

Khi bỏ phương pháp khoán, nguyên tắc chuyển sang kê khai: bạn ghi nhận doanh thu thực tế phát sinh, lưu chứng từ liên quan và kê khai theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Điểm thay đổi lớn nhất nằm ở trách nhiệm ghi chép, không phải ở việc bạn phải trở thành kế toán chuyên nghiệp trong một đêm. Bạn vẫn có thể bắt đầu bằng một cuốn sổ đơn giản.

Một ví dụ giả định sẽ giúp hình dung rõ hơn. Giả sử một hộ bán cà phê ghi mỗi ngày số tiền bán được, số tiền mua nguyên liệu và số tiền trả cho người giao hàng. Cuối tháng, hộ đó cộng lại và biết tháng đó bán được bao nhiêu, chi bao nhiêu. Đó chính là nền tảng của kê khai, dù bạn dùng sổ giấy hay bảng tính.

Từ 1/1/2026, hộ kinh doanh phải làm khác ở điểm nào?

Khoản 6 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán từ ngày 1/1/2026, và nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế. Khoản 7 cùng điều cũng quy định việc thu và nộp lệ phí môn bài chấm dứt từ ngày 1/1/2026. Hai điểm này thường bị gộp lại khi truyền miệng, nhưng bạn nên tách ra: một điểm nói về phương pháp tính thuế, một điểm nói về một khoản lệ phí.

Trong thực tế, bạn cần làm khác ở ba điểm. Thứ nhất, bạn chủ động ghi doanh thu thay vì chờ mức ấn định. Thứ hai, bạn lưu chứng từ mua vào và bán ra để chứng minh con số mình kê khai. Thứ ba, bạn theo dõi theo kỳ, không để dồn việc đến cuối năm.

Bài này không nêu ngưỡng doanh thu chịu thuế, vì đó là điểm các nguồn đang ghi khác nhau. Luật 109/2025/QH15 và Luật 149/2025/QH15 được các bài báo nhắc tới khi nói về ngưỡng của hộ kinh doanh, nhưng bạn chỉ nên áp dụng con số sau khi đã đọc đúng điều khoản trong văn bản gốc hoặc được cơ quan thuế, kế toán xác nhận.

Chuẩn bị sổ sách đơn giản mà vẫn đối chiếu được

Sổ sách của hộ nhỏ không cần cầu kỳ. Bạn chỉ cần một bảng ghi đủ năm cột: ngày, nội dung, tiền vào, tiền ra và ghi chú. Tiền vào là doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Tiền ra là chi phí mua hàng, thuê mặt bằng, điện nước, vận chuyển và các khoản phục vụ kinh doanh.

Bạn nên làm theo các bước sau. Bước 1: mở một sổ hoặc một bảng tính riêng cho kinh doanh, đặt tên theo tháng. Bước 2: ghi ngay trong ngày, chậm nhất vào sáng hôm sau. Bước 3: cuối mỗi tuần cộng tiền vào và tiền ra, kiểm tra ngày nào còn trống. Bước 4: đối chiếu với sao kê và báo cáo bán hàng, ghi chú khoản nào lệch và lý do. Kết quả mong đợi là cuối tháng bạn cộng được doanh thu mà không cần đoán.

Lỗi hay gặp là ghi chung tiền vào và tiền ra vào một cột, hoặc ghi mà không ghi ngày. Khi đó, cuối tháng bạn vẫn có một con số, nhưng không biết con số đó thuộc tháng nào. Cách tránh là giữ đúng năm cột đã nêu, và ghi ngày trước khi ghi số tiền. Ước tính: ghi sổ mỗi ngày mất khoảng 10 đến 15 phút với hộ bán vài chục đơn một ngày, độ khó ở mức dễ.

Việc cần ghi	Ghi như thế nào	Kiểm tra khi nào
Doanh thu	Ghi theo ngày, tách cửa hàng và online	Cuối tuần
Mua hàng	Ghi nhà cung cấp, ngày mua, số tiền	Khi nhận hàng
Chi phí vận hành	Ghi thuê mặt bằng, điện nước, vận chuyển	Cuối tháng
Đổi trả, giảm giá	Ghi đơn nào, lý do, số tiền thay đổi	Ngay khi phát sinh

Tách tiền kinh doanh, lưu chứng từ và tránh sai lầm thường gặp

Nhiều hộ nhỏ gặp khó không phải vì không biết tính, mà vì tiền kinh doanh và tiền cá nhân trộn vào một tài khoản, một ví. Khi cần đối chiếu, bạn không biết khoản chuyển vào sáng thứ hai là tiền khách trả hay tiền người nhà gửi. Cách đơn giản nhất là dùng một tài khoản riêng cho kinh doanh. Tiền bán hàng vào tài khoản đó, tiền chi cho kinh doanh ra từ tài khoản đó, và tiền rút về chi tiêu cá nhân được ghi là một khoản rút riêng.

Chứng từ cũng cần một chỗ để riêng, cả bản giấy và bản điện tử. Hóa đơn mua hàng, phiếu giao hàng, hợp đồng thuê mặt bằng, biên nhận chuyển khoản và báo cáo bán hàng trên sàn nên được lưu theo tháng, đặt tên rõ ràng theo ngày. Bạn cần lưu đủ để khi cần, bạn tìm lại được trong vài phút. Nếu nhà cung cấp gửi hóa đơn điện tử qua email, hãy tạo một thư mục riêng cho hóa đơn mua vào.

Bốn lỗi hay gặp nhất

• Trộn tiền kinh doanh và tiền cá nhân: dùng chung một tài khoản nên cuối tháng không tách được doanh thu thật. Cách tránh là dùng một tài khoản riêng cho kinh doanh.
• Chỉ giữ chứng từ giá trị lớn: khoản nhỏ cộng lại trong một tháng có thể thành một khoản không nhỏ. Cách tránh là giữ chứng từ gắn với mọi khoản tiền vào và tiền ra đã ghi.
• Ghi dồn vào cuối tháng: bận bán hàng nên để sổ trống nhiều ngày, sau đó phải nhớ lại. Cách tránh là ghi trong ngày, chậm nhất sáng hôm sau.
• Không ghi đơn đổi trả: chỉ ghi đơn bán thành công nên doanh thu trong sổ cao hơn tiền thực nhận. Cách tránh là ghi ngay đơn đổi trả, giảm giá và lý do.

Nơi tra cứu chính thức và khi nào nên hỏi kế toán

Bạn nên tra cứu theo thứ tự: văn bản gốc trước, hướng dẫn của cơ quan thuế sau, bài viết giải thích sau cùng. Văn bản gốc ở đây là Nghị quyết 198/2025/QH15, Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15, Luật sửa đổi Luật Thuế giá trị gia tăng 149/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn kèm theo, trên các trang chinhphu.vn, vbpl.vn, thuvienphapluat.vn và gdt.gov.vn. Nếu một bài viết nói một con số mà không dẫn đúng điều khoản, hãy coi đó là thông tin cần kiểm chứng.

Bạn nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý trực tiếp trong ba trường hợp: hộ vừa bán tại cửa hàng vừa bán trên sàn, hộ có doanh thu biến động mạnh theo mùa, hoặc hộ đang phân vân mình có phải dùng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền hay không. Hỏi sớm luôn rẻ hơn sửa sai sau. Khi hỏi, hãy mang theo sổ ghi chép vài tháng gần nhất và bảng tổng hợp doanh thu theo tháng.

Nếu bạn bán trên sàn, việc đối chiếu còn thêm một lớp nữa, vì sàn có thể giữ lại một khoản trước khi chuyển tiền cho bạn. Bạn có thể đọc thêm về việc sàn khấu trừ thuế thay người bán để hiểu báo cáo cần lưu những gì.

Nguồn chính thức đã xem tháng 10/2026: toàn văn Nghị quyết 198/2025/QH15; Cổng thuế điện tử của Tổng cục Thuế; bản PDF toàn văn Nghị quyết 198/2025/QH15 trên hệ thống văn bản của Quốc hội.

Đọc tiếp theo nhu cầu của bạn

• Nếu bạn cần một người để hỏi trực tiếp về trường hợp của hộ mình, hãy xem trang liên hệ NBK.
• Nếu bạn bán cả trên sàn và muốn hiểu phần thuế sàn giữ thay, hãy đọc sàn thương mại điện tử khấu trừ thuế thay người bán.
• Nếu bạn muốn xem thêm các bài cùng chuyên mục, hãy xem chuyên mục thuế, hóa đơn & hộ kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

Bỏ thuế khoán có nghĩa là hộ kinh doanh không phải nộp thuế nữa không?

Không. Bỏ phương pháp khoán là bỏ cách ấn định mức thuế sẵn, không phải bỏ nghĩa vụ thuế. Hộ kinh doanh vẫn nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế, chỉ khác ở cách xác định và kê khai. Bạn vẫn cần ghi doanh thu và lưu chứng từ để làm căn cứ kê khai.

Tôi bán rất nhỏ, có cần ghi sổ từng ngày không?

Bạn nên ghi theo ngày, dù chỉ vài dòng, vì doanh thu nhỏ cộng lại vẫn là căn cứ kê khai. Ghi theo ngày giúp bạn không phải đoán vào cuối tháng.

Tôi có cần mua phần mềm kế toán ngay không?

Chưa cần, nếu sổ tay hoặc bảng tính của bạn đã ghi đủ ngày, nội dung, tiền vào, tiền ra và ghi chú, và bạn chốt sổ theo tuần. Phần mềm chỉ phát huy tác dụng khi bạn đã có thói quen ghi chép.

Tôi nên tra ngưỡng doanh thu ở đâu cho chắc chắn?

Bạn nên tra đúng điều khoản trong văn bản gốc, gồm Luật 109/2025/QH15 và Luật 149/2025/QH15 cùng văn bản hướng dẫn, hoặc hỏi cơ quan thuế và kế toán. Đừng áp dụng con số từ một bài viết mà không có dẫn chiếu điều khoản.

Việc nên làm hôm nay

• Mở một sổ hoặc một bảng tính riêng, ghi doanh thu và chi phí từ hôm nay, tách tiền kinh doanh khỏi tiền cá nhân.
• Lập một thư mục chứng từ theo tháng, lưu hóa đơn mua vào, phiếu giao hàng và báo cáo bán hàng ngay khi nhận được.
• Đối chiếu văn bản gốc Nghị quyết 198/2025/QH15 và đặt lịch hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế nếu hộ của bạn bán cả trực tiếp và trên sàn hoặc doanh thu biến động mạnh.

Bắt đầu từ một cuốn sổ ghi đủ mỗi ngày, bạn sẽ thấy việc kê khai sau này nhẹ hơn nhiều so với việc ngồi nhớ lại cả một năm.

Lưu ý: bài này chỉ là thông tin tham khảo. Quy định có thể thay đổi, hãy xác nhận với cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc đơn vị tư vấn có thẩm quyền trước khi áp dụng cho trường hợp của bạn.